# Bir yorumun yolculuğu

> Siparişin aktarılmasından yayına ve sonrasına kadar bir yorumun geçtiği adımlar ve durumlar.

Kaynak: /tr/start/how-it-works/

## Siparişin aktarılması

Mağaza sisteminiz siparişi Sayproof'a gönderir: sipariş numarası, müşterinin e-posta adresi, ürünler ve ödeme durumu. Ardından sipariş satırlarının kargo ve teslimat bilgisini gönderir. Ayrıntılar için: [Sipariş ve teslimat aktarımı](/tr/integrate/orders.md). Mağazanız Akinon, Shopify ya da WooCommerce üzerindeyse bu bilgileri Sayproof platformdan kendisi okur: [Akinon siparişleri](/tr/integrate/akinon.md), [Shopify siparişleri](/tr/integrate/shopify.md), [WooCommerce siparişleri](/tr/integrate/woocommerce.md).

Bu bilgiyle Sayproof, hangi müşterinin hangi ürünü satın aldığını ve ürünün teslim edilip edilmediğini bilir. Yorum yazma hakkı bu bilgiye dayanır.

## Davetin gönderilmesi

Sipariş satırı teslim edilmiş ve ödeme tamamlanmışsa, bekleme süresi (varsayılan 2 gün) dolduktan sonra müşteriye davet e-postası gönderilir.

- Aynı siparişte o anda davet edilebilen ürünler tek bir davette toplanır; başka bir gün teslim edilen ürünler ayrı davet alabilir.
- Davetler yalnızca gönderim saatleri içinde gönderilir (varsayılan 10:00–19:00).
- Bir müşteriye günde gönderilecek davet sayısı sınırlıdır (varsayılan 3).
- Davetteki ürünlerin hepsi yorumlanmadıysa bir kez hatırlatma gönderilir (varsayılan: 5 gün sonra).
- E-posta almak istemeyen müşteriye davet gönderilmez. Durdurulan davetlerin nedeni kaydedilir.
- Satır iptal ya da iade edildiyse ürün daveti yerine **alışveriş deneyimi daveti** gönderilir: müşteri o aşamaya kadar yaşadığı deneyimi değerlendirebilir (Reklam Kurulunun *Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz*'u, md. 5/4).

Ayarlar için: [Davetler ve e-postalar](/tr/features/invitations.md).

## Yorumun yazılması

Müşteri yorum formuna üç yoldan ulaşır:

| Yol | Doğrulama |
|---|---|
| Davet e-postasındaki bağlantı | Bağlantı siparişe özeldir; ek doğrulama istenmez |
| Ürün sayfasındaki "Siparişimi doğrulayıp yorum yazmak istiyorum" bağlantısı | Sipariş numarası ve siparişte kullanılan e-posta adresi |
| Sitenizde oturum açmış müşteri | Sunucunuz oturumdaki müşterinin durumunu sorgular; sipariş numarası istenmez. Sipariş detayı sayfasında siparişin ürünleri sayfanın içinde değerlendirilebilir. |

Formda genel puan zorunlu, yorum metni isteğe bağlıdır. Müşteri isterse adını yazar; **Adım sitede gizli kalsın** kutusunu işaretlerse ad sitede, yapılandırılmış veride ve Google dosyasında her sözcüğün ilk harfi ve `***` olarak görünür (`A*** K***`). Adın tamamı panelde görünür. Ürün tipine göre değerlendirme başlıkları (ör. beden, kalıp) sorulur; müşteri fotoğraf ya da video ekleyebilir. Fotoğraf ve videolar yüklenmeden önce müşterinin tarayıcısında hazırlanır: fotoğraf küçültülür ve konum bilgisi dosya cihazdan çıkmadan silinir, video küçültülüp sessiz hâle getirilir ([Limitler](/tr/reference/limits.md#icerik-sinirlari)). Her sipariş satırı için bir yorum yazılabilir; aynı ürünün yeniden satın alınması yeni bir yorum hakkı doğurur. Alışveriş deneyimi davetiyle gelen müşteriye değerlendirme başlıkları sorulmaz; bu yorumlar da aynı kontrollerden ve aynı onaydan geçer, ortalamaya dahil edilir ve sitede ayrı bir etiketle gösterilir.

Yorum yazma süresi pazar kurallarıyla belirlenir. Sayproof'un Türkiye ve AB kurallarında bu süre teslimattan itibaren 90 gündür; markanız kendi kural sürümünde 7–365 gün arasında başka bir süre seçebilir.

## Otomatik kontroller

Gönderilen yorum otomatik kontrollerden geçer: kişisel bilgi (telefon, e-posta, kimlik numarası, IBAN, kart numarası, adres), küfür, sağlık iddiası, metin tekrarı, kısa sürede çok sayıda yorum ve sahte yorum belirtileri.

Otomatik kontroller yorumu **reddetmez**. Kontrol sonucu "Temiz", "Dikkat", "Onaya bırakıldı" ya da "Ret önerildi" olur. Ret önerilen yorumda önerilen gerekçe gösterilir; karar moderatöre aittir.

## Onay

Yorum, markanın seçtiği **yayınlama yöntemine** göre ya kendiliğinden yayınlanır ya da **Onay bekleyenler** listesine alınır. Listedeki yorumu moderatörün **Onayla** düğmesi tek adımda yayınlar:

| Yöntem | Sonuç |
|---|---|
| Elle | Her yorum moderatör onayı bekler. |
| Otomatik | Kontrollerden temiz geçen yorum yayınlanır; diğerleri onaya bırakılır. |
| Karma | Otomatik ile aynıdır; ancak fotoğraf ya da video içeren yorumlar da onaya bırakılır. |

Yayınlama yöntemi puana bağlanamaz. Ayrıntılar için: [Yorumlar ve onay](/tr/features/reviews.md).

## Yayın ya da ret

**Onaylanan** yorum sitenizde "Doğrulanmış alıcı" işaretiyle gösterilir; ortalama puana ve yapılandırılmış veriye (JSON-LD) dahil edilir. Yorumun fotoğraf ve videoları yalnız yorum yayındayken herkese açık adreste durur.

Pazaryerinden aktarılan yorumlar müşterinin yorum formundan gelmez: yüklediğiniz dosyadan ya da pazaryerinin izin verdiği bir bağlantı adresinden alınır, aynı kontrollerden geçer ve "Doğrulanmış alıcı" rozeti yerine kaynak etiketiyle yayınlanır ([Pazaryeri yorumları](/tr/features/marketplace-reviews.md)).

**Reddedilen** yorumun sahibine ret gerekçesi e-postayla bildirilir. E-postada, varsayılan olarak 30 gün geçerli bir düzeltme bağlantısı bulunur. Müşteri yorumunu düzeltip yeniden gönderebilir; önceki fotoğraf ve videolarını tutabilir ya da kaldırabilir (tutulan ve yeni eklenen dosyalar birlikte en fazla 6 olabilir). Düzeltilen yorum kontrollerden yeniden geçer; onaya bırakılırsa bekleme süresi baştan başlar.

## Yayından sonra

| İşlem | Açıklama |
|---|---|
| Satıcı yanıtı | Markanın yayındaki bir yoruma verdiği yanıt. Kaydedilmeden önce kişisel bilgi, hakaret ve yönlendirmeye karşı denetlenir; ardından onaydan geçer. |
| Çözüm notu | Müşterinin sorununun giderildiğini yorumla aynı yerde gösteren kayıt. Satıcı yanıtıyla aynı denetimden geçer. |
| Bildirim | Ziyaretçi bir yorumu gerekçe belirterek bildirebilir. Bildirilen yorumlar panelde süzülebilir. Bildirimler yorum ayrıntısından kapatılır; yorum yayından kaldırıldığında ya da "Bildirildi, karar bekleniyor" dışındaki bir gerekçeyle gizlendiğinde kendiliğinden kapanır. |
| Yorumdan sonra iade | Sipariş satırı ya da siparişin ödemesi yorumdan sonra iade edilirse satın alma kanıtına "Yorumdan sonra iade edildi" işareti düşer ve otomatik kontroller yeniden çalışır; yorumun durumu değişmez. Süreç deneyimi yorumları bu işareti almaz. |
| Geçici gizleme | İnceleme sürerken yorumu yayından geçici olarak kaldırır; geri alınabilir. |
| Yayından kaldırma | Yanıltıcı olduğu anlaşılan ya da resmi bir kararla kaldırılması gereken yorum için uygulanır; geri alınamaz. |
| KVKK silme talebi | Müşterinin adı, e-posta adresi, fotoğraf ve videoları silinir; yorum, soru ve cevap metinlerindeki adı ve iletişim bilgileri işaretle değiştirilir, siparişlerindeki iletişim bilgileri takma değere çevrilir; puan, metnin geri kalanı ve geçmiş korunur. |

Her işlem yorumun geçmişine kaydedilir. Bu geçmiş değiştirilemez ve silinemez.

## Yorum durumları

Panelde görülebilecek yorum durumları:

| Durum | Anlamı |
|---|---|
| Kanıt bekliyor | Satın alma kanıtı kontrol ediliyor. |
| Kanıtlandı, kontrolde | Kanıt bulundu; yorum otomatik kontrollerden geçiyor. Kısa süren bir ara durumdur. |
| Onay bekliyor | Moderatör kararı bekleniyor. |
| Onaylandı, yayına alınıyor | Onaylandı; yayına alınıyor. Kısa süren bir ara durumdur. |
| Yayında | Sitede gösteriliyor. |
| Reddedildi | Gerekçesiyle reddedildi; müşteri düzeltebilir. Ret yanlışlıkla verildiyse moderatör **Yeniden incele** ile yorumu onaya geri alır. |
| Düzeltme istendi | Reddedilen yorum için moderatör **Düzeltme iste** düğmesini kullandı; müşteriye yeni bir düzeltme bağlantısı e-postayla gönderildi. |
| Kanıt yok, reddedildi | Pazar kuralları kanıt istiyor ve kanıt bulunamadı. |
| Geçici gizlendi | Yayından geçici olarak kaldırıldı. |
| Yayından kaldırıldı | Kalıcı olarak kaldırıldı. |